مفاهیم نقاشی کودکان: نخستین مراحل نقاشی کودکانه

سه شنبه, فروردين 18, 1394 - 23:53 توسط تحریریه بادبادک

نقاشی کودک را در مراحلی که حوادث اطراف را دسته‌بندی و عرضه می‌کند و روند تجدیدی و تکامل یافته‌ای را از زمان خط خطی کردن ساده تا زمانی که خطوط معنی دار و بالاخره مبتنی بر قوانین پرسپکتیو و شالوده منطقی رسم می‌کند، می‌توان چیزی شبیه خواب و رویا تعبیر کرد. 


الف) خط خطی کردن 
۱-حرکات عضلانی و و اثر گذاری بر روی کاغذ 
نوزاد از آغاز تولد لحظات کوتاهی توجهش به حرکاتی که در میدان دید او انجام می‌گیرد جلب می‌شود و این حرکات را با چشمانش تعقیب می‌کند، کمی بعد  او سرش را هم اندکی به طرف اشیا و یا اشخاص به حرکت در می‌آورد. در سه ماهگی او مرتب به دست‌هایش نگاه می‌کند و اشیا را لمس می‌کند،‌از این زمان است که وی تجارب اساسی و مداومی جهت فعالیت‌های فکری و عاطفی خود پیدا می‌کند. 
در سال ۱۹۷۲ در آزمایشی نشان داده شد که بر خلاف عقیده عمومی نوزاد چند ماهه کاملا قادر است بین تصویرهای دو بعدی و سه بعدی اشیا تمایز قائل شود، جهت‌های مختلف را در فضا تعقیب کند و به کمک ذهن خود از میان چند شی یکی را برگزیند. 
کودک در چند ماهگی متوجه می‌شود که برخی از اشیا که بر سطح چیزی کشیده یا پرتاب شوند اثری از خود برجا می‌گذارند.
اگر کودک امکان تماس با اشیایی که در اطرافش وجود دارند را بیابد و بتواند آن‌ها را آزمایش کند خیلی زود متوجه می‌شود که قلم و مداد و خودکار از آن دسته از اشیایی هستند که از خود اثری مشخص بر سطوح مختلف باقی می‌گذارند.
فعالیت گرافیک کودک اصولا عاملی ارگانیک است ، یعنی نشانه‌ای است از حرکتی که بر روی یک سطح قابل ضبط کشیده می‌شود.
در نخستین مراحل یادگیری ، کودک خطوطی به جهات مختلف رسم می‌کند این خطوط معمولا تمام صفحه کاغذ را در بر می‌گیرند و تا جایی که بازوانش اجازه دهند نیم‌دایره می‌کشد.
کودک معمولا شش ماه  پس از شروع خط‌‌ نگاری رابطه‌ای را بین حرکات دست خود و آثار و علائمی که به‌وجود می‌آورد کشف می‌کند و متوجه می‌شود که اثر خط بر روی کاغذ به دلیل حرکت دست و به کمک مداد به ‌وجود می ‌آید . این موضوع برای او بسیار با اهمیت است زیرا در حالیکه او قبلا از طریق لمس کردن می‌توانست اشیا را بشناسد و از این طریق تجربه بیاموزد اکنون می‌تواند از طریق چشم هم تجاربی کسب کند.
در این مرحله کودک حرکات دستش را تغییر می‌دهد و می‌تواند خطوط افقی و عمودی یا مدور رسم کند بنابراین بهتر از گذشته می‌تواند مداد و قلم را در دستش کنترل کند و شکل‌های ظریف‌تری ترسیم کند.
خطوط درهم و برهمی که کودک در سنین ۱۶ تا ۱۸ ماهگی ترسیم می‌کند کم کم جایش را به دو اثر گرافیک مهم‌تر می‌دهد که یکی خط نوشتنی و دیگری خط‌ نگاری است. اما قبل از رسیده به این زمان کودک تا مدت درازی هنوز دل‌باخته خط خطی‌های نامفهوم و بی‌نظم است بدون اینکه کم‌ترین اهمیتی برای ضرورت‌ها قائل شود، در این زمان کودک بی آنکه بخواهد تضویر واقعی اشیا را بکشد نقاشی می‌کند و نباید او را مجبور به کشیدن اشیا حقیقی کرد. او در سنین ۲ تا ۳ سالگی برای شکل‌هایی که می‌کشد اسم می‌گذارد و این بذان معنی است که او می‌خواهد با محیط اطراف خود ارتباطی با مفهموم پیدا کند. او با دقت فراوان روی هر سطحی که در دسترسش باشد مثل دیوار، میزو یا اشیا مورد علاقه والدین اثر و علامتی از خود به جا می‌گذارد. 
به عنوان مثال به هنگام بیان نخستین دوره خط نگاری اگر کودکی تمام صفحه کاغذ را با خطوط پر کند بدینوسیله تمایلش را برای تصاحب مکان بیشتری در قلب و عاطفه مادر نشان می‌دهد.به طور کلی در شکل کشیدن کودکان، تصویر مادر بیش از هر تصویر دیگری نشان داده می‌شود.بنابراین طبیعی‌است که کودک تمام محبت و تمایلاتش در ارتباط با مادر توجیه کند. ولی هنگامی که کودک تمایل خود را با نشان دادن افراد و اشیا دیگیری که در اطراف او هستند ابراز می‌دارد همان نگرشی را که نسبت به مادر خود دارد در مورد آن‌ها نیز به کار می‌برد.

 

 

در روزهای آینده به مرحله دوم که “ مرحله تکامل خط خطی کردن” است را با هم مروز خواهیم کرد.

منبع: نقاشی کودکان و مفاهیم آن ، آنا اولیوریو فراری  

افزودن دیدگاه جدید

دیدگاه خود را بیان کنید